Bolze
linguatg da Friburg
Ins di a Friburg
Il linguatg da la citad sut, che maschaida franzos e tudestg
Bolze
linguatg da Friburg
Ins di a Friburg
Il linguatg da la citad sut, che maschaida franzos e tudestg
Il bolze vegn discurrì en la citad bassa da Friburg, en l’Auge ed en la Neuveville, giu sper la Sarine. Tenor la linguista Claudine Brohy sa chaschavan là davent dal 19avel tschientaner purs senza terren da la Singina, da lingua alemanica, en abitaziuns stretgas dasper ina populaziun francofona. Il bolze nascha da questa miseria e da quest bilinguissem: ina maschaida d’alemanic, franzos e patois francoprovenzal. Brohy descriva duas variantas: il bolze, sin ina basa franzosa, ed il bolz, sin ina basa alemanica.
Il pled è pli vegl che la pronunzia. Tenor il Glossaire des patois de la Suisse romande era quai l’emprim in surnum che la glieud da la champagna dava als burgais da Friburg, emprestà d’in vegl pled d’insulta dal tudestg svizzer, Bolz, probablamain avant la Revoluziun, cura che il tudestg dominava en la citad. Per Brohy datescha l’origin pli probabla al tudestg Bold, in energumen, che surviva mo pli en cumposiziuns sco Trunkenbold, l’ivrogna. L’emprim mussament scrit ch’ella citescha, Boldze, datescha dal 1864; tenor ina da sias infurmadras è il num dals abitants sa schlargià sin lur pronunzia durant ils onns 1940.
Dapi ils onns 1960 è la citad bassa daventada pli burgaisa e blers Bolzes èn partids, ma il bolze sa denta anc en ses bistrots, discurrì uss cun quità.
Duas lingias scritas per la pagina, cun tratgs che Brohy metta en evidenza: yoo per «bain», técol e mécol per «ti» e «mi», «attendre sur» e «aller promener», calchads tenor il tudestg.
Funtaunas: Claudine Brohy, «Frontière des langues et urbanolecte hybride : le cas du bolze à Fribourg (Suisse)» (2017); Glossaire des patois de la Suisse romande, «Bòlts» (tome II, p. 476); Wikipedia en franzos, «Bolze».