Ir al cuntegn

Ça joue

franzos da la Svizra romanda

Ins di en la Svizra romanda

I va, tut en urden

Montreux

Dnua ella deriva

Quai funcziunescha è il gea romand a tut quai che funcziunescha: in appuntament che va bain, ina maschina reparada, quints che van bain. Tenor la Base de datas lexicograficas panfrancophona (BDLP), che reprenda per la Svizra las lavurs dal Dictionnaire suisse romand, vul dir «funcziunar correctamain», per in mecanissem, e en senn figurativ «funcziunar, ir, ir bain». Ins dovra quai il pli savens a moda impersonala, quai funcziunescha, quai na funcziunescha betg, quai vul funcziunar, ed ins di quai bler dapli che ins scriva. La basa constatescha tuttina quai gia dal 1959 en la pressa ed en dus cudeschs da Jacques Chessex, en 1977 ed en 1990.

Da nua vegn el? Per la BDLP è quai ina innovaziun romanda, betg fitg veglia sco i para: il franzos standard di ch’in ressort u in falla gioga bain, cura ch’el sa mova libramain, e la Svizra romanda ha extendì quest senn tecnic al figurativ.

En sia studia dal bolze, il discurs maschadà da Friburg, la linguista Claudine Brohy classifitgescha ina furma vischina, «ça veut déjà jouer», tranter ils calcs dal tudestg ch’ins auda en la citad bassa, che ils purists condemnan anc pli ferm che ils emprests; ella remartga era ch’ins haja la tendenza da prender per in germanissem mintga deviaziun dal franzos standard. Ella na di nagut da «ça joue», ni sche quel derivia dal tudestg.

En diever

Insatgea quai per fixar in appuntament, u sche nagut funcziuna:

  • «Sa vesein la sonda a las diesch, quai va? » — Sa vesein la sonda a las diesch, quai va per tai?
  • «Quai na va betg, la maschina da café è puspè en avaria. » — Quai na funcziunescha betg, la maschina da café è puspè en avaria.

Funtaunas: Banca da datas lexicografica panfrancophona, banca da datas svizra, «giugar» (senns 01, 02 e 03); Claudine Brohy, «Frontiera da las linguas ed urbanolect mischedà: il cas dal bolze a Friburg (Svizra)» (2017).