Glarner Pastete
Vesair sin la charta
Ina gronda turta sfogliada en furma da flur, emplenida dad amettas d'ina vart e da prunaunas da l'autra, e spulvrada cun zutger en pulvra. Ils pasters da Glaruna la coissan per las festas, Nadal en testa.
Ella vegn surnumnada la regina da las spezialitads glarunaisas. Radunda, circa tschintg centimeters auta e da ventg fin trenta centimeters largia, zuppainta sut ses viertgel duas farcas in sper l’autra: ina mesadad cun mandels, l’autra cun primblas.
Origin
Danunder deriva ella? Quai na san ins betg cun segirezza. La dumbraziun chantunala dal 1837 dumbra dudesch pastiziers tranter pli che 2500 artisan. Il 1900 classifitgescha ina descripziun da las festas dal chantun questa «torta glarunaisa» tranter las dultschergnas da tschaiver e dal di da s. Fridolin, d’ina vart mandels e da l’autra confitura. Las receptas da lez temp varian la segunda mesadad, frajas u auter, e vegnan cuschinadas en in sempel furma.
Fabricaziun
L’amenda, mondada e grattada fin, sa lia cun ils ovs ed il zutger; la pruna setgentada e medemamain grattada, sco er, ed in pau cumpot da maila mitigescha l’entir. Amendas e prunas setgentadas vegnan savens da la Spagna u dals Stadis Unids, il rest da la regiun. Il pasterner stend la pasta sfegliada, mantegn ina strivla grossa d’in centimeter per il ur, lura taglia il funs ed il viertgel, pli fins, cun in gabarit en furma da flur. L’ur sa schlargia durant la cuschida e dat a la pasteta sia siluetta. Avant da serrar ella, stend ins mintga farc sin sia mesadad; il viertgel vegn entaglà d’in oval en il center e da tagls da cuntè en furma da curuna. Cruda, la pasteta fa strusch dus centimeters: per grondas empustaziuns ins schelenta ella en pe sco in disc da vinil. Ella sorta ord il furn sut ina dira stresa da zutger en pulvra. Dapi ils onns 1960 mondan maschinas, grattan e denoyautan, ma la lavur resta artisanala, ed intgins fan anc oz la pasteta a chasa.
A maisa
Carnaval, Son Fridolin, Landsgemeinde e surtut Nadal, il pli tard dapi ils onns 1950: la pasteta glarunaisa è ina turta da festa. Anc avant la vegniva ella spedida per posta en tut il pajais. Oz la chatta ins durant tut onn, ma ella resta ina turta per occasiuns. En il mintgadi, en viandar u durant la pausa, prefereschan ins ses «frars pitschens», ils «Beggeli», farcids cun ina suletta farcitura.
Oz
Tenor il president da l’associaziun chantunala dals pasterners-pastiziers, cità dal Patrimoni culinaric svizzer, represchenta la pasteta circa in dieschavel dal schurni da las pasternarias che fan quella. La gronda part sa vend directamain en butia, a glieud dal lieu sco er a viandants che portan in cun els. Ordvart il chantun vegnan ils pitschens numnads «Glarner Pastetli»; a Glaruna dian intgins «Öpfelbeggeli», pastetas cun maila, malgrà ch’ellas na cuntegnan betg maila.
Funtaunas: Patrimoni culinar svizzer, fegl «Pasteta da Glaruna (Pastetä & Beggeli)».