Ir al cuntegn

Landsgmendchrempfli

Vesair sin la charta

Appenzell, chantun d’Appenzell Dadens

In pitschen chausson alv en furma da mesa glina, emplenì cun nuschs, sin la surfatscha dal qual resta l'impressiun d'in model da lain. Ils pasters d'Appenzell fan quai surtut per la Landsgemeinde, a la fin d'avrigl.

En la vischinanza

La davosa dumengia d’avrigl sa radunan ils votants d’Appenzell Dadens sin la plazza dal lieu principal per votar. Quel di sa cuvran las vitrinas da las pasternarias dals conturns cun mesas glinas alvas.

Origin

La radunanza è veglia: ella ha lieu ad Appenzell dapi il 14avel tschientaner. La petta che porta ses num na posseda betg in document uschè vegl. Tenor il Patrimoni culinaric svizzer è ses emprim document scrit ina retschertga da folclora dals onns 1930, che menziunescha «Kloster-Chrempfli»: las chaputschinas dad Appenzell e da Jakobsbad las cuschinavan per la vendita, e la retschertga na di nagut da la Landsgemeinde.

Fabricaziun

Il emprim batta ins ils ovs cun il zutger, lura agiunta ins la farina, l’aua ed in agent lievant: quai è la pasta dals biscuits d’anis, però senza anis, in gust memia ferm per bleras clientas e blers clients. Stendida a circa 4,5 mm, ella dat discs da circa 11 cm, tagliads cun in ur dentà. Mintgin vegn pressà a maun sin in model da lain intaglià, lura garnì cun ina farcitura da nuschinas brassadas e muladas, aua, pauc zutger, biscuit sbattì e citron, avant da vegnir faudà en dus. Ils chaussons passan la notg en ina stanza chauda e sitga: il zutger cristallisescha en ina crusta, e qua tras resista il motiv ventg minutas en il furn a 220 °C. Suenter ch’il chausson è serrà, resta be ina mesadad visibla.

A maisa

El sa mangia a la marenda, cun café u té, u sco dessert, e sa tegna in’emna circa. Fin al cumenzament dals onns 1990 era la Landsgemeinde reservada als umens, e blers purtavan in stgatla da chrempfli a lur dunna ed uffants. Cun ils Leckerli, paunins da mel plats e senza emplenida, furman els il «Landsgmendchrom», las dultscharias dal di da la radunanza.

Oz

La dumonda è creschida, turists inclus, e la stagiun è sa prolungada: intginas pasternarias vendan quai durant tut onn, autras da mars fin matg. Ils dis da l’assamblea restan il punct culminant: in pasternier interrogà dal Patrimoni culinaric svizzer passa alura da 250 tocs al di a 500, magari fin 700. Ils motivs varieschan da butia a butia; tar el èn quai tranter auter in pèr da tschareschas, ina paira, in chanaster da fritgs, in cign u ina columba. Ses parents da la Svizra Centrala, sco ils Gubel-Krapfen da Menzingen, èn radunds e vegnan vendids durant tut onn.

Funtaunas: Patrimoni culinaric svizzer, fegl «Landsgmendchrempfli».