Grüessech
tudestg bernais
Ins di en il chantun da Berna
Bun di
Grüessech mitenang — a pliras persunas
Grüessech
Vesair sin la charta
Dnua ella deriva
Grüessech è l’emprim in benedicziun. Tenor il Schweizerisches Idiotikon, il grond dicziunari dal tudestg svizzer, la furmla cumpletta era Gott grüess ech, «che Dieu As saludi»: grüesse è la furma bernaisa da «salidar», ed ech ina furma indeblida da öich, «Vus». Dieu è crudà da la via, il salid è restà.
Quai «vus» è impurtant. En bernais, sco en franzos, ins saluda cun la segunda persuna dal plural, Dihr, e betg cun la terza sco en tudestg standard. Grüessech è damai il salid curtasian, quel ch’ins adressa ad insatgi ch’ins na tutgescha betg.
Igl è la medema furmla sco il Grüezi da Turitg, dentant ditga da l’autra vart da la Svizra tudestga: en il vest, Berna, Soloturn, il sidvest da l’Argovia e la part sura dal Basilea-Champagna dian Grüessech. Wikipedia remartga che, cuntrari al Grüezi, ses senn è anc adina bain transparent: in Bernais auda anc «salidar» ed «Eus».
La varianta porta in tratg tipic bernais. Là nua che auters dian mitenand, «ensemen», di Bern mitenang: en il bernais da la Bassa vegn nd pronunzià sco ng, ed il chaun, Hund, daventa Hung.
En diever
Cun entrar en ina butia u cun inscuntrar ina vischina, di ti:
- « Grüessech, Frou Brunner. » — Bun di, signura Brunner.
- « Grüessech mitenang, heit vus durmi bain? » — Bun di a tuts, avais vus durmi bain?
Funtaunas: Idioticon svizzer, «Grüezi» (Christoph Landolt, 2019); Wikipedia en tudestg, «Grüezi» e «Berndeutsch»; Wikipedia en englais, «Bernese German».