Ir al cuntegn

Kochs Enzian

Gentiana acaulis

Stgalim
Alpin
Autezza
1400⁠–⁠3000 m
Fluriziun
Mai – August

La giansana blaua da las Alps: ina flur gronda en furma da trumbetta d'in blau profund, posada quasi senza staja sin ina rosetta da feglia. Ella crescha en ils pastgiras ed ils pasculs dal stgalim alpin sin terrens acids.

Sin in pascul d’autezza nua che l’erba crescha curta e maigra, paran grondas scalinas d’in blau quasi da notg d’esser plazzadas directamain sin il terren. Ellas n’han betg in moni per purtar ellas, u strusch: quai è la genziana senza moni, il num da la quala vul dir «senza moni».

Descripziun

Info Flora la numna era gronda genziana da chaltschina, u genziana da Koch. Mintga flur, solitaria, è ina corolla en furma da zain d’in blau profund che sa schlargia en tschintg lobs. Aschunsch che ins s’avischina, ves’ins dadens lingias da pitschens puncts verd oliva. La flur sa drizza sur ina rosetta da feglia obovala u eliptica, flexibla, cun ina piz arrundà, che cuntanschan 10 cm. Tenor il Parc Naziunal Svizzer ha quest blau intensiv ina funcziun: las flurs alpinas accumuleschan pigments che absorbeschan ils ultraviolets, sco ina crema da sulegl, ed ina genziana plantada en la planira vegness sblatgir bainbaud.

Habitat

Sco ses auter num inditgescha, evitescha ella il chaltschina. Info Flora la signalisescha en ils tschispets ed en las pastgiras cun terrens che èn paucs da chaltschina, surtut las pastgiras maigras ed aschas cun nard dir. Ella sa chatta dal stgalim subalpin fin al stgalim alpin, mintgatant pli bass, en las Alps, las Prealps e, per il Giura, fin en il chantun Berna. Sia schumella, la giansana da Clusius, occupescha percunter ils tschispets da chaltschina ed ils grip.

Ciclus da vita

Vivace, ella passenta l’enviern cun ses botschs dasper il terren, quai che la classifitgescha tranter ils emicriptofits. Ella flurescha da matg fin avust. Là nua che las duas spezias s’inscuntran, ella sa cruscha cun la giansana da Clusius: Info Flora menziunescha ibrids e furmas intermediaras, che fan vegnir la determinaziun magari delicatga.

En Svizra

L‘aspet n‘è betg periclità en il pajais, ma la Glista cotschna la considerescha sco quasi periclitada en il Giura. La Confederaziun na la protegia betg. Tenor Info Flora fan quai quattordesch chantuns: cumplettamain a Turitg, a Sviz, en Appenzell Dadens ed en Turgovia, per part en diesch auters, tranter quels Berna, Friburg, Vad, Neuchâtel ed il Giura.

Funtaunas: Info Flora, fegls da la giansana senza tschuncas da crap da caltschina (Gentiana acaulis) e da la giansana senza tschuncas da crap da chaltschina (Gentiana clusii); Parc Naziunal Svizzer, document «Adattaziun da las plantas alpinas a lur ambient».