Baselbieter Kirschen
Vesair sin la charta
Basel-Campagna sa preschenta sco il prim chantun producent da tschareschas da la Svizra, cun circa in terz da las tschareschas da maisa dal pajais e dus terzs da las tschareschas per l'elavuraziun. Ses vegls tschareschers auts vegnan rars e vegnan remplazzads da curtins da pumera pli bass.
En la vischinanza
A la cunfin d’in guaud sur Liestal dumbra in spezialist da pumera las flurs d’in tscharescher selvadi senza preschientscha. Sco cha in tschintgavel è sa avert, cumenza la fluriziun. Dapi pli che in tschientaner inditgescha quest pumer da referenza cura ch’ils tschareschers dal Basilea-Champagna flureschan.
Origin
Il tscharescher dultsch n’è betg da qua: tenor il Patrimoni culinaric svizzer èn quai stads ils Romans che han fatg passentar las Alps cun el, ed il nordvest dal pajais è daventà la regiun da tschereschas per excellenza. Ils curtins cun plantas autas ston bler al declin da la viticultura: tenor il center agricul chantunal d’Ebenrain han blers proprietaris midà a fritgs cura che quella è crudada en malura enturn la midada dal 20avel tschientaner. La Schauenburger, ina varietad tardiva, ha dominà decennis durant il martgà da tschereschas tardivas, uschè ch’ella è vegnida surnumnada la «reina da las tschereschas».
Cultura
Tenor in omagi dal 2016 a la Schauenburger, cità dal chantun, han millis da tschareschers da bist aut anc caracterisà la cuntrada al cumenzament dals onns 1980. Il 2014 eran restads circa 80 000, da quels pli che la mesadad che vegnevan a la decadenza pervia da mancanza da tgira, tenor il center Ebenrain cità da SRF; negligids, els nutreschan la mustga da tscharescha e la drosofila da tscharescha. Lur fritgs na sa laschan quasi betg pli vender, la producziun essend passada als curtins intensivs; ils bists auts quintan surtut per la cuntrada e la biodiversitad.
A maisa
En Svizra sa chatta la tschaira frestga mo dal cumenzament da zercladur fin la fin da fanadur, sa regorda la Fruit-Union Svizra. Per conservar ella, ins fa confitura, sirup u suc, u ins la metta en pastizarias. Ella tutga tar ils fritgs ils pli cumuns dals pastizs plats, las « Wähen », remartga il Patrimoni culinaric svizzer.
Oz
Il chantun sa preschenta sco il pli grond producent da tschareschas dal pajais. Tenor ina communicaziun chantunala dal 2017 furnescha il Basilea-Champagna circa in terz da las tschareschas da maisa svizras e dus terzs da quellas destinadas a la transfurmaziun. Ed ils bostgs flureschan adina pli baud, magari gia il mars, ha observà il radio public SRF il 2019.
Funtaunas: Patrimoni culinar svizzer, fegls «Kirsch» e «Früchtewähen»; chantun da Basilea-Campagna, center Ebenrain, paginas «Hochstammobstbäume» e «Geschichte der Schauenburgerkirsche», communicaziuns «Landwirtschaft beider Basel produziert Qualität» (2015) e «Mit der Kirschessigfliege leben» (2017); SRF, «Baselbieter Kirschbäume sind bedroht» (2014) e «Baselbieter Kirschen blühen früher» (2019); Uniun da puma svizra, communicaziun dals 23 da zercladur 2026.