Lyôba
patois da la Gruyère
Ins di a Greyerz
Il clom da las vatgas en il Ranz des vaches
Lyôba
Vesair sin la charta
Dnua ella deriva
Lyôba è il clom che avra il refrain dal Ranz des vaches, la chanzun dals armaillis da la Gruyère. L’armailli cloma là sia muntanera per la mulschida, « Lyôba, lyôba, por aryâ », lyôba, per mulscher, e alura envida tut ses animals, da tut las colurs e da tut las vegliadetgnas. Tenor il Glossaire des patois de la Suisse romande numna lyôba tant la vatga sco il clom che la cloma. Il Glossaire deriva in verb, che la Wikipedia franzosa scriva alyôbâ: rimnar il muvel cun quests cloms, per la mulschida, per la pastgira, la chamona u l’alp.
Il pled ha in cusin da l’autra vart dal cunfin linguistic. Tenor il Lexicon istoric da la Svizra chantavan ins sin ils pastgiras «Har Chueli, ho Lobe» per manar il triep enavos en stalla; en la Svizra tudestga numnan ins magari lur vatgas Lobe. Per la Wikipedia tudestga appartegn quest Lobe tant als dialects alpins alemanics sco er als dialects romans; ins di anc en tscherts lieus Loobe u Loobeli.
Il chant da la Gruyère cumpara l’onn 1813, cun il text en patois e sia translaziun, tenor il chantun da Friburg. Oz chapescha strusch in abitant dal chantun sin tschient pli il patois gruerian, ma il Ranz ha là la funcziun d’in imni, ed ina entira sala reprenda il refrain.
En diever
Pli tgunsch che inventar patois, qua è la lingia dal refrain che il chantun da Friburg publitgescha, e lura in’autra fatta cun ses pleds:
- « Lyôba, lyôba, por aryâ ! » — Lyôba, lyôba, per mulscher!
- « Vinyidè totè, lyôba ! » — Vegnid tuttas, lyôba!
Funtaunas: Chantun da Friburg, «Ranz des vaches», ed il text da la chanzun (transcripziun dad Albert Bovigny); Glossari dals patois da la Svizra romanda (tom I, p. 321; tom II, p. 28 e 435; tom IX, p. 170); Dicziunari istoric da la Svizra, «Ranz des vaches» (Max Peter Baumann); Wikipedia en franzos, «Ranz des vaches»; Wikipedia en tudestg, «Kuhreihen».