Ir al cuntegn

Grüezi

tudestg svizzer

Ins di a Lucerna

Bun di

Grüezi mitenand — a pliras persunas

Lucerna

Dnua ella deriva

Vus da l’exteriur, grüezi è il pled svizzer per excellenza, remartga il Schweizerisches Idiotikon, il grond dicziunari dal tudestg svizzer. El deriva da Gott grüez i, «che Dieu As saludi»: ina benedicziun, reducida cun il temp a ses dus davos pleds. Ils tocs na sa dattan betg pli udir: grüeze, la veglia furma turitgaisa da «salidar», è antiquada, ed il i final, in «Euch» indeblì, è quasi svanì dal discurs dal mintgadi. Blers chapeschan quai sco «je vous salue», quai che n’è betg gist.

Lucerna n’è betg ses lieu da naschientscha. Tenor l’Idiotikon ed ils atlas linguistics citads da Wikipedia è il grüezi naschì a Turitg, a Glaruna ed en la Svizra orientala, ed è sa fatg valair l’emprim en las regiuns refurmadas; la Svizra centrala, ella, deiva guete Taag. Dapi lura è sia zona anc sa schlargiada, ed el vegn uss ditg da tuttas uras, là nua ch’ins deiva pli baud bun di la damaun e bun sera la saira. Oz è quai la furmla curtascha la pli cumuna en ina buna part da la Svizra tudestga.

En diever

Grüezi adressescha ti a quels che ti vusais, sulet u en gruppa; tranter amis midas ti plitost a Hoi u a Sali:

  • « Grüezi, signur Meier. » — Bun di, signur Meier.
  • « Grüezi mitenand, isch qua anc liber? » — Bun di a tuts, è qua anc liber?

Funtaunas: Idioticon svizzer, «Grüezi» (Christoph Landolt, 2019); Wikipedia en tudestg, «Grüezi».