Ir al cuntegn

Sa vedum

dialect tessinais

Ins di en il chantun dal Tessin

A pli tard

Lugano

Dnua ella deriva

Il gieu translata Sa vedum cun «à la prochaine» en franzos e cun «on se voit» en tudestg ed en talian. Vedum è il verb «vesair» en emprima persuna dal plural; la linguista Elena Maria Pandolfi, che ha remartgà quai en reclamas tessinaisas, constatescha che tut ils spots en dialect ch’ella ha studegià mantegnan bain questas terminaziuns. Il pitschent sa na descrivan las funtaunas consultadas betg; en ils proverbs tessinais che la Wikipedia en lombard inditgescha stat il medem pled là nua che il talian met «si».

Tenor la Wikipedia en talian appartegna il dialect da Lugano a la varietad comasca dal lombard occidental, quella da Como. En il senn stretg è il «dialect tessinais» quel dal nord dal chantun, davent dal Monte Ceneri. Ma il Tessin ha er ina koinè, ina lingua cumina tenor il discurs da las citads e surnumnada il «dialect da la viafier», che permetta da s’encleger dad Airolo a Chiasso.

Sa vedum è schizunt stà da sentir a la televisiun. Pandolfi ha examinà 805 spots televisius emess per il public da la Svizra taliana tranter il 2003 e 2004: be desschnà in cuntegnevan dialect. Tranter quels terminava in vendider da tarpuns sias annunzias, tut en talian, cun «Sa vedum!». Per Pandolfi na para quest dialect betg da derivar d’ina vera maistria da la lingua: i è ina furmla fixa, che vala main per quai ch’ella di che per la vischinanza ch’ella creescha cun il public. En tut ils spots en dialect cunstat ella ina koinè, cun intgins tratgs luganais.

En diever

En koinè tessinesa, cun furmas registradas en las funtaunas sutmenziunadas:

  • « Alura, sa vedum stasira! » — Alura, sa vesair questa saira!
  • « Grazie, e sa vedum! » — Grazia, e sa vesair proxima giada!

Funtaunas: Elena Maria Pandolfi, «L’italian, il dialect e las autras linguas en la reclama en il Tessin» (Osservatorio linguistico della Svizzera italiana); Wikipedia en talian, «Dialetto ticinese» e «Lugano»; Wikipedia en lombard, «Dialett ticines».