Ir al cuntegn

Sali

tudestg da Basilea

Ins di a Basilea

Chau

Sali zämme — a pliras persunas

Basilea

Dnua ella deriva

Sali deriva dal franzos: i è noss salid, pronunzià quasi tuttina, quel sez derivà dal latin salus, «sanadad, salvament». Tenor ils dicziunaris regiunals che Wikipedia resumescha, il pled è sa derasà en tut il sidvest da la regiun da lingua tudestga, da l’Alsazia fin en il pajais da Baden, en ina pluna da furmas: salü, sali, salli, sälü, solli. El n’è damai betg tipic da Basilea, ed ins l’entend en tut la Svizra tudestga; al cumenzament dal 20avel tschientaner, Basilea-Citad deiva era sälü.

Quai che è bun da la regiun è l’utilisaziun. En il nordvest da la Svizra serva Sali tant per arrivar sco per partir: bainvegni ed adia en il medem pled. Ins tegna quai plitost per la glieud ch’ins enconuscha bain, la famiglia, ils collegas, ils amis dal club.

Per il salid curtaschaivel va Basilea ses agen via. L’Idiotikon, il grond dicziunari dal tudestg svizzer, regorda che il grüezi n’è betg naschì qua: ins scheva guete Daag. Il grüezi vegnì da l’ost è sa domicilià dapi là, ma a moda baselaisa, cun in i enstagl dal ü: Griezi.

En diever

Sche ti tutgesch insatgi a Basilea, accumpogna Sali da l’arrivada fin a la partenza:

  • « Sali zämme, sin alli do? » — Salid tuts, tuts èn qua?
  • « Sali, bis morn! » — Salid, fin damaun!

Funtaunas: Wikipedia en tudestg, « Salü (Gruß) », « Grüezi » e « Baseldeutsch »; Idioticon svizzer, « Grüezi » (Christoph Landolt, 2019).